اعسار از پرداخت محکومبه ناشی از چک؛ چرا دادگاه دعوای اعسار را رد میکند؟
قاعدهٔ مستخرج
صدور چک ظاهر در عدم تبرع است و دلالت دارد که صادرکننده در برابر آن مالی دریافت کرده است. بنابراین ملائت سابق او استصحاب میشود. تا تلف واقعی یا حکمی آن مال را ثابت نکند، دعوای اعسارش، به حکم ماده ۷ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، پذیرفته نیست.
ماجرا و رأی
محکومعلیهی که به پرداخت وجه دو فقره چک محکوم شده بود، دادخواست اعسار از پرداخت محکومبه داد.
استدلال دادگاه
رأی بر سه مبنا استوار است:
- وضعیت سابق مدیون دلالت بر ملائت دارد، چون در برابر چکها مال تحصیل کرده است. تا تلف آن مال ثابت نشود، ملائت استصحاب میشود.
- صدور چک ظاهر در عدم تبرع است؛ یعنی صادرکننده در قبال آن مالی دریافت کرده است.
- اصل بر یسار است و اعسار خلاف اصل است.
دادگاه به استناد ماده ۷ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی و مواد ۱۹۷ و ۱۹۹ قانون آیین دادرسی مدنی، حکم به بطلان دعوای اعسار داد.
تحلیل
ماده ۷ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، برای دینی که در مقابل مال حاصل شده، اثبات تلف مال را بر عهدهٔ مدعی اعسار میگذارد. این رأی چک را مصداق همین قاعده دانسته است. در نتیجه شهادت کلی شهود به نداشتن مال، بدون اثبات تلف مالی که بابت چک دریافت شده، کافی نیست.
این رأی بدوی است و ممکن است در مرحلهٔ تجدیدنظر تغییر کند.
نکتهٔ عملی
- برای طلبکار: در دعوای اعسار مدیون چک، بر این تکیه کنید که بار اثبات تلف مال با مدعی اعسار است.
- برای مدعی اعسار: اگر چک بابت معامله صادر شده، باید سرنوشت آن مال و تلف آن را مستند کنید؛ شهادت کلی به فقر کافی نیست.
پرسشهای متداول
بدهکار چک ادعای اعسار کرده؛ دادگاه قبول میکند؟
در این رأی، دادگاه به سبب ظهور چک در دریافت مال و عدم اثبات تلف آن، دعوای اعسار را رد کرد.
مدعی اعسار چه چیزی را باید ثابت کند؟
وقتی دین در مقابل مال بوده، علاوه بر نداشتن مال فعلی، باید تلف مالی را که دریافت کرده ثابت کند.
متن رأی
نام اصحاب دعوا و وکلا، نشانیها، پلاک ثبتی، شماره چک و بیمهنامه، کلاسه و اجراییه از متن حذف و با «خواهان»، «خوانده» و … جایگزین شده است؛ باقی متن عیناً از دادنامه است.
در خصوص دادخواست خواهان به طرفیت خوانده به خواسته اعسار از پرداخت محکومبه نسبت به اجراییه صادره بر مبنای دادنامه مورخ ۱۴۰۳/۰۲/۰۶ صادره از شعبه ۳۲ دادگاه عمومی حقوقی مجتمع قضایی شهید مدنی تهران، دادگاه با عنایت به: ۱. وضعیت سابق مدیون دلالت بر ملائت خواهان دارد، چرا که نامبرده در قبال صدور ۲ فقره چک موضوع اجراییه فوق مالی را تحصیل کرده است و مادام که نامبرده تلف واقعی یا حکمی آن را اثبات ننماید، ملائت وی استصحاب میگردد. ۲. صدور چک ظاهر در عدم تبرع است و نامبرده در قبال صدور چک مالی دریافت داشته است. ۳. اصل بر یسار است و اعسار خلاف اصل است. لذا به استناد ماده ۷ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی و مواد ۱۹۷ و ۱۹۹ قانون آیین دادرسی مدنی، حکم بر بطلان دعوا صادر و اعلام میدارد. رأی صادره حضوری بوده و ظرف مهلت ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم تجدیدنظر استان تهران میباشد.
این تحلیل صرفاً برای اطلاعرسانی حقوقی منتشر شده و جایگزین مشاورهٔ اختصاصی نیست؛ رأی قضایی در هر پرونده وابسته به وقایع و ادلهٔ همان پرونده است و جز آرای وحدت رویه، برای دادگاههای دیگر الزامآور نیست. مشخصات هویتی اصحاب دعوا، وکلا و قضات حذف شده است. › بازگشت به فهرست تحلیل دادنامه