دفتر وکالت سعید فروغی حقوق بیمه، بانک و دعاوی تخصصی

قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی

صفحهٔ ۹ از ۲۰

باب سوم - دادرسی نخستین › فصل دهم - رسیدگی به دلایل › مبحث سوم - اسناد – الف - مواد عمومی

ماده ۲۲۷
چنانچه مدعی جعلیت سند در دعوای حقوقی، شخص معینی را به جعل سند مورد استناد متهم کند، دادگاه به هر دو ادعا یک جا‌ رسیدگی می‌ نماید. در صورتی که دعوای حقوقی در جریان رسیدگی باشد، رأی قطعی کیفری نسبت به اصالت یا جعلیت سند، برای دادگاه متبع خواهد بود .‌اگر اصالت یا‌ جعلیت سند به‌ موجب رأی قطعی کیفری ثابت شده و سند یاد شده مستند دادگاه در امر حقوقی باشد، رأی کیفری برابر مقررات مربوط به اعاده دادرسی‌ قابل استفاده می‌ باشد. هرگاه در ضمن رسیدگی، دادگاه از طرح ادعای جعل مرتبط با دعوای حقوقی در دادگاه دیگری مطلع شود، موضوع به‌اطلاع رئیس‌ حوزه قضایی می‌ رسد تا با توجه به سبق ارجاع برای رسیدگی توأم اتخاذ تصمیم نماید.
ماده ۲۲۸
پس از ادعای جعلیت سند، تردید یا انکار نسبت به آن سند پذیرفته نمی‌ شود، ولی چنانچه پس از تردید یا انکار سند، ادعای جعل شود،‌ فقط به ادعای جعل رسیدگی خواهد شد. در صورتی که ادعای جعل یا اظهار تردید و انکار نسبت به سند شده باشد، دیگر ادعای پرداخت وجه آن سند یا انجام هر نوع تعهدی نسبت به آن پذیرفته‌ نمی‌ شود و چنانچه نسبت به اصالت سند همراه با دعوای پرداخت وجه یا انجام تعهد، تعرض شود فقط به ادعای پرداخت وجه یا انجام تعهد رسیدگی‌ خواهد شد و تعرض به اصالت قابل رسیدگی نمی‌ باشد.

باب سوم - دادرسی نخستین › فصل دهم - رسیدگی به دلایل › مبحث چهارم - گواهی

ماده ۲۲۹
در مواردی که دلیل اثبات دعوا یا مؤثر در اثبات آن، گواهی گواهان باشد برابر مواد زیر اقدام می‌ گردد.
ماده ۲۳۰
در دعاوی مدنی (‌حقوقی) تعداد و جنسیت گواه، همچنین ترکیب گواهان با سوگند به ترتیب ذیل می‌ باشد: الف - اصل طلاق و اقسام آن و رجوع در طلاق و نیز دعاوی غیرمالی از قبیل مسلمان بودن، بلوغ، جرح و تعدیل، عفو از قصاص، وکالت،‌ وصیت با گواهی دو مرد. ب - دعاوی مالی یا آنچه که مقصود از آن مال می ‌باشد از قبیل دِ‌ین، ثمن مبیع، معاملات، وقف، اجاره، وصیت به نفع مدعی، غصب، جنایات‌ خطائی و شبه عمد که موجب دیه است با گواهی دو مرد یا یک مرد و دو زن. ‌چنانچه برای خواهان امکان اقامه بیّنه شرعی نباشد می‌ تواند با معرفی یک گواه مرد یا دو زن به ضمیمه یک سوگند ادعای خود را اثبات کند. در موارد‌ مذکور در این بند، ابتدا گواه واجد شرایط شهادت می ‌دهد، سپس سوگند توسط خواهان ادا می ‌شود. ج - دعاوی که اطلاع بر آنها معمولاً در اختیار زنان است از قبیل ولادت، رضاع، بکارت، عیوب درونی زنان با گواهی چهار زن، دو مرد یا یک مرد‌ و دو زن. د - اصل نکاح با گواهی دو مرد و یا یک مرد و دو زن.
ماده ۲۳۱
در کلیه دعاوی که جنبه حق‌ الناسی دارد اعم از امور جزائی یا مدنی (‌مالی و غیر آن) به شرح ماده فوق هرگاه به علت غیبت یا بیماری،‌ سفر، حبس و امثال آن حضور گواه اصلی متعذر یا متعسر باشد گواهی بر شهادت گواه اصلی مسموع خواهد بود. تبصره - گواه بر شاهد اصلی باید واجد شرایط مقرر برای گواه و گواهی باشد.
ماده ۲۳۲
هر یک از طرفین دعوا که متمسک به گواهی شده‌ اند، باید گواهان خود را در زمانی که دادگاه تعیین کرده حاضر و معرفی نمایند.
ماده ۲۳۳
صلاحیت گواه و موارد جرح وی برابر شرایط مندرج در بخش چهارم از کتاب دوم، در امور کیفری، این قانون می‌ باشد.
ماده ۲۳۴
هر یک از اصحاب دعوا می‌ توانند گواهان طرف خود را با ذکر علت جرح نمایند. چنانچه پس از صدور رأی برای دادگاه معلوم شود که‌ قبل از ادای گواهی جهات جرح وجود داشته ولی بر دادگاه مخفی مانده و رأی صادره هم مستند به آن گواهی بوده، مورد از موارد نقض می‌ باشد و‌ چنانچه جهات جرح بعد از صدور رأی حادث شده باشد، مؤثر در اعتبار رأی دادگاه نخواهد بود. تبصره - در صورتی که طرف دعوا برای جرح گواه از دادگاه استمهال نماید دادگاه حداکثر به مدت یک هفته مهلت خواهد داد.
ماده ۲۳۵
دادگاه، گواهی هر گواه را بدون حضور گواههایی که گواهی نداده‌ اند استماع می‌ کند و بعد از اداء گواهی می‌ تواند از گواهها مجتمعاً‌ تحقیق نماید. ‌ماده 236 - قبل از ادای گواهی، دادگاه حرمت گواهی کذب و مسؤولیت مدنی آن و مجازاتی که برای آن مقرر شده است را به گواه خاطرنشان ‌می ‌سازد. گواهان قبل از ادای گواهی نام و نام ‌خانوادگی، شغل، سن و محل اقامت خود را اظهار و سوگند یاد می ‌کنند که تمام حقیقت را گفته و غیر از ‌حقیقت چیزی اظهار ننمایند. ‌تبصره - در صورتی که احقاق حق متوقف به گواهی باشد و گواه حاضر به اتیان سوگند نشود الزام به آن ممنوع است.
ماده ۲۳۷
دادگاه می‌ تواند برای اینکه آزادی گواه بهتر تأمین شود گواهی او را بدون حضور اصحاب دعوا استماع نماید. در این‌ صورت پس از ادای‌ گواهی بلافاصله اصحاب دعوا را از اظهارات گواه مطلع می‌ سازد.
ماده ۲۳۸
هیچ‌ یک از اصحاب دعوا نباید اظهارات گواه را قطع کند، لکن پس از ادای گواهی می‌ توانند توسط دادگاه سؤالاتی را که مربوط به دعوا‌ می‌ باشد از گواه به‌ عمل آورند.
ماده ۲۳۹
دادگاه نمی‌ تواند گواه را به اداء گواهی ترغیب یا از آن منع یا او را در کیفیت گواهی راهنمایی یا در بیان مطالب کمک نماید، بلکه فقط‌ مورد گواهی را طرح نموده و او را در بیان مطالب خود آزاد می‌ گذارد.
ماده ۲۴۰
اظهارات گواه باید عیناً در صورت مجلس قید و به‌ امضا یا اثرانگشت او برسد و اگر گواه نخواهد یا نتواند امضا کند، مراتب در صورت‌ مجلس قید خواهد شد.
ماده ۲۴۱
تشخیص ارزش و تأثیر گواهی با دادگاه است.
ماده ۲۴۲
دادگاه می‌ تواند به‌ درخواست یکی از اصحاب دعوا همچنین در صورتی که مقتضی بداند گواهان را احضار نماید. در ابلاغ احضاریه،‌ مقرراتی که برای ابلاغ اوراق قضایی تعیین شده رعایت می‌ گردد و باید حداقل یک‌ هفته قبل از تشکیل دادگاه به گواه یا گواهان ابلاغ شود.
ماده ۲۴۳
گواهی که برابر قانون احضار شده است، چنانچه در موعد مقرر حضور نیابد، دوباره احضار خواهد شد.
ماده ۲۴۴
در صورت معذور بودن گواه از حضور در دادگاه و همچنین در مواردی که دادگاه مقتضی بداند می‌ تواند گواهی گواه را در منزل یا محل‌ کار او یا در محل دعوا توسط یکی از قضات دادگاه استماع کند.
ماده ۲۴۵
در صورتی‌ که گواه در مقر دادگاه دیگری اقامت داشته باشد دادگاه می‌ تواند از دادگاه محل توقف او بخواهد که گواهی او را استماع کند.
ماده ۲۴۶
در موارد مذکور در مادتین (244) و (245) چنانچه مبنای رأی دادگاه گواهی گواه باشد و آن گواه طبق مقررات ماده (231) از حضور در‌ دادگاه معذور باشد استناد کننده به گواهی فقط می‌ تواند به گواهی شاهد بر گواه اصلی استناد نماید.
ماده ۲۴۷
هرگاه گواه برای حضور در دادگاه درخواست هزینه آمد و رفت و جبران خسارت حاصل از آنرا بنماید، دادگاه میزان آن را معین و استناد‌ کننده را به تأدیه آن ملزم می‌ نماید.

باب سوم - دادرسی نخستین › فصل دهم - رسیدگی به دلایل › مبحث پنجم - معاینه محل و تحقیق محلی

ماده ۲۴۸
دادگاه می‌ تواند راساً یا به‌ درخواست هر یک از اصحاب دعوا قرار معاینه محل را صادر نماید. موضوع قرار و وقت اجرای آن باید به‌ طرفین ابلاغ شود.
ماده ۲۴۹
در صورتی که طرفین دعوا یا یکی از آنان به اطلاعات اهل محل استناد نمایند، اگرچه به‌ طور کلی باشد و اسامی مطلعین را هم ذکر‌ نکنند، دادگاه قرار تحقیق محلی صادر می‌ نماید. چنانچه قرار تحقیق محلی به‌ درخواست یکی از طرفین صادر گردد، طرف دیگر دعوا می‌ تواند در موقع‌ تحقیقات، مطلعین خود را در محل حاضر نماید که اطلاع آنها نیز استماع شود.
ماده ۲۵۰
اجرای قرار معاینه محل یا تحقیق محلی ممکن است توسط یکی از دادرسان دادگاه یا قاضی تحقیق به‌ عمل‌ آید. وقت و محل تحقیقات‌ باید از قبل به طرفین اطلاع داده شود. در صورتی که محل تحقیقات خارج از حوزه دادگاه باشد، دادگاه می‌ تواند اجرای تحقیقات را از دادگاه محل‌ درخواست نماید مگر این که مبنای رأی دادگاه معاینه و یا تحقیقات محلی باشد که در این صورت باید اجرای قرارهای مذکور توسط شخص قاضی‌ صادرکننده رأی صورت گیرد یا گزارش مورد وثوق دادگاه باشد. ‌ماده 251 - متصدی اجرای قرار معاینه محل یا تحقیقات محلی صورت جلسه تنظیم و به امضای مطلعین و اصحاب دعوا می‌ رساند.
ماده ۲۵۲
ترتیب استعلام و اجرای تحقیقات از اشخاص یاد شده در ماده قبل به‌ نحوی است که برای گواهان مقرر گردیده است. هر یک از طرفین‌ می‌ تواند مطلعین طرف دیگر را برابر مقررات جرح گواه، رد نماید.
ماده ۲۵۳
طرفین دعوا می‌ توانند اشخاصی را برای کسب اطلاع از آنان در محل معرفی و به‌ گواهی آنها تراضی نمایند. متصدی تحقیقات صورت‌ اشخاصی را که اصحاب دعوا انتخاب کرده اند نوشته و به‌ امضای طرفین می‌ رساند. ‌ماده 254 - عدم حضور یکی از اصحاب دعوا مانع از اجرای قرار معاینه محل و تحقیقات محلی نخواهد بود.
صفحهٔ قبل فهرست صفحهٔ بعد