دفتر وکالت سعید فروغی حقوق بیمه، بانک و دعاوی تخصصی

قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی

صفحهٔ ۱۱ از ۲۰

باب سوم - دادرسی نخستین › فصل دهم - رسیدگی به دلایل › مبحث هفتم - سوگند

ماده ۲۸۱
سوگند باید مطابق قرار دادگاه و با لفظ جلاله (‌والله - بالله - تالله) یا نام خداوند متعال به سایر زبانها ادا گردد و در صورت نیاز به تغلیظ‌ دادگاه کیفیت ادای آن را از حیث زمان، مکان و الفاظ تعیین می‌ نماید. در هر حال فرقی بین مسلمان و غیرمسلمان در ادای سوگند به نام خداوند متعال‌ نخواهد بود. مراتب اتیان سوگند صورتجلسه می‌ گردد.
ماده ۲۸۲
در صورتی که طرفین حاضر نباشند، دادگاه محل ادای سوگند، تعیین وقت نموده و طرفین را احضار می‌ نماید. در احضارنامه علت‌ حضور قید می‌ گردد.
ماده ۲۸۳
دادگاه نمی‌ تواند بدون درخواست اصحاب دعوا سوگند دهد و اگر سوگند داد اثری بر آن مترتب نخواهد بود و چنانچه پس از آن،‌ درخواست اجرای سوگند شود باید سوگند تجدید گردد.
ماده ۲۸۴
درخواست سوگند از سوی متقاضی ممکن است شفاهی یا کتبی باشد. درخواست شفاهی در صورت مجلس نوشته شده و به‌ امضای‌ درخواست‌ کننده می‌ رسد و این درخواست را تا پایان دادرسی می‌ توان انجام داد.
ماده ۲۸۵
در صورتی که سوگند از سوی منکر باشد، سوگند بر عدم وجود یا عدم وقوع ادعای مدعی، یاد خواهد شد و چنانچه سوگند از سوی‌ مدعی باشد، سوگند بر وجود یا وقوع ادعا علیه منکر به‌ عمل خواهد آمد. به‌ هر حال باید مقصود درخواست‌ کننده سوگند معلوم و صریح باشد که کدامیک‌ از این امور است.
ماده ۲۸۶
بعد از صدور قرار اتیان سوگند، در صورتی که شخصی که باید سوگند یاد کند حاضر باشد، دادگاه در همان جلسه سوگند می‌ دهد و‌ در صورت عدم حضور تعیین وقت نموده، طرفین را دعوت می‌ کند. اگر کسی که باید سوگند یاد کند بدون عذر موجه حاضر نشود یا بعد از حضور از‌ سوگند امتناع نماید نکول محسوب و دادگاه اتیان سوگند را به طرف دعوا رد می‌ کند و با اتیان سوگند، حکم صادر خواهد شد وگرنه دعوا ساقط می‌ گردد.‌در برگ احضاریه جهت حضور و نتیجه عدم حضور باید قید گردد.
ماده ۲۸۷
اگر کسی که باید سوگند یاد کند برای قبول یا رد سوگند مهلت بخواهد، دادگاه می‌ تواند به‌ اندازه‌ ای که موجب ضرر طرف نشود به او یک‌ بار مهلت بدهد.
ماده ۲۸۸
اتیان سوگند باید در جلسه دادگاه رسیدگی‌ کننده به دعوا انجام شود. در صورتی که ادا کننده سوگند بواسطه عذر موجه نتواند در دادگاه‌ حضور یابد، دادگاه، حسب اقتضای مورد، وقت دیگری برای سوگند معین می‌ نماید یا دادرس دادگاه نزد او حاضر می‌ شود یا به قاضی دیگر نیابت‌ می‌ دهد تا او را سوگند داده و صورت مجلس را برای دادگاه ارسال کند و بر اساس آن رأی صادر می‌ نماید.
ماده ۲۸۹
هرگاه کسی که درخواست سوگند کرده است از تقاضای خود صرف نظر نماید دادگاه با توجه به سایر مستندات به دعوا رسیدگی نموده‌ و رأی مقتضی صادر می‌ نماید.

باب سوم - دادرسی نخستین › فصل دهم - رسیدگی به دلایل › مبحث هشتم - نیابت قضایی

ماده ۲۹۰
در هر موردی که رسیدگی به دلایلی از قبیل تحقیقات از مطلعین و گواهان یا معاینه محلی و یا هر اقدام دیگری که می‌ بایست خارج از‌ مقر دادگاه رسیدگی‌ کننده به دعوا انجام گیرد و مباشرت دادگاه شرط نباشد، مرجع مذکور به دادگاه صلاحیتدار محل نیابت می‌ دهد تا حسب مورد اقدام‌ لازم معمول و نتیجه را طی صورت‌ مجلس به دادگاه نیابت دهنده ارسال نماید. اقدامات مذکور در صورتی معتبر خواهد بود که مورد وثوق دادگاه باشد.
ماده ۲۹۱
در مواردی که تحقیقات باید خارج از کشور ایران به‌ عمل آید، دادگاه در حدود مقررات معهود بین دولت ایران و کشور مورد نظر، به‌ دادگاه کشوری که تحقیقات باید در قلمرو آن انجام شود نیابت می‌ دهد تا تحقیقات را به‌ عمل آورده و صورت مجلس را ارسال دارد. ترتیب اثر بر‌ تحقیقات معموله در خارج از کشور متوقف بر وثوق دادگاه به نتیجه تحقیقات می‌ باشد.
ماده ۲۹۲
دادگاههای ایران می‌ توانند به‌ شرط معامله متقابل، نیابتی که از طرف دادگاههای کشورهای دیگر راجع به تحقیقات قضایی به آنها داده‌ می‌ شود قبول کنند.
ماده ۲۹۳
دادگاههای ایران نیابت تحقیقات قضایی را برابر قانون ایران انجام می‌ دهند، لکن چنانچه دادگاه کشور خارجی ترتیب خاصی برای‌ رسیدگی معین کرده باشد، دادگاه ایران می‌ تواند به شرط معامله متقابل و در صورتی که مخالف با موازین اسلام و قوانین مربوط به نظم عمومی و اخلاق‌ حسنه نباشد برابر آن عمل نماید.
ماده ۲۹۴
در نیابت تحقیقات قضایی خارج از کشور، دادگاه نحوه بررسی و تحقیق را برابر قوانین ایران تعیین و از دادگاه خارجی که به آن نیابت‌ داده می‌ شود می‌ خواهد که براساس آن کار تحقیقات را انجام دهد. درصورتی که دادگاه یاد شده به‌ طریق دیگری اقدام به بررسی و تحقیق نماید اعتبار آن‌ منوط به‌ نظر دادگاه خواهد بود.

باب سوم - دادرسی نخستین › فصل یازدهم - رأی › مبحث اول - صدور و انشاء رأی

ماده ۲۹۵
پس از اعلام ختم دادرسی در صورت امکان دادگاه در همان جلسه انشاء رأی نموده و به اصحاب دعوا اعلام می‌ نماید در غیر این‌ صورت حداکثر ظرف یک هفته انشاء و اعلام رأی می‌ کند.
ماده ۲۹۶
رأی دادگاه پس از انشاء لفظی باید نوشته شده و به‌ امضای دادرس یا دادرسان برسد و نکات زیر در آن رعایت گردد: 1 - تاریخ صدور رأی. 2 - مشخصات اصحاب دعوا یا وکیل یا نمایندگان قانونی آنان با قید اقامتگاه. 3 - موضوع دعوا و درخواست طرفین. 4 - جهات، دلایل، مستندات، اصول و مواد قانونی که رأی براساس آنها صادر شده است. 5 - مشخصات و سمت دادرس یا دادرسان دادگاه.
ماده ۲۹۷
رأی دادگاه باید ظرف پنج روز از تاریخ صدور پاکنویس شده و به‌ امضای دادرس یا دادرسان صادرکننده رأی برسد.
ماده ۲۹۸
در صورتی که دعوا قابل تجزیه بوده و فقط قسمتی از آن مقتضی صدور رأی باشد با درخواست خواهان، دادگاه مکلف به انشای رأی‌ نسبت به همان قسمت می‌ باشد و نسبت به قسمت دیگر، رسیدگی را ادامه می‌ دهد.
ماده ۲۹۹
چنانچه رأی دادگاه راجع به ماهیت دعوا و قاطع آن به‌ طور جزیی یا کلی باشد، حکم، و در غیر این صورت قرار نامیده می‌ شود.

باب سوم - دادرسی نخستین › فصل یازدهم - رأی › مبحث دوم - ابلاغ رأی

ماده ۳۰۰
مدیر دفتر دادگاه موظف است فوری پس از امضای دادنامه، رونوشت آن را به تعداد اصحاب دعوا تهیه و در صورتی‌ که شخصا یا وکیل‌ یا نماینده قانونی آنها حضور دارند به آنان ابلاغ نماید و الا به مأمور ابلاغ تسلیم و توسط وی به اصحاب دعوا ابلاغ گردد.
ماده ۳۰۱
مدیر یا اعضای دفتر قبل از آنکه رأی یا دادنامه به امضای دادرس یا دادرس‌ ها برسد، نباید رونوشت آن را به کسی تسلیم نمایند.‌ در صورت تخلف مرتکب به حکم هیأتهای رسیدگی به تخلفات اداری به مجازات بند (ب ) ماده (9) قانون رسیدگی به تخلفات اداری - مصوب 1372‌ و‌ بالاتر محکوم خواهد شد.
ماده ۳۰۲
هیچ حکم یا قراری را نمی‌ توان اجراء نمود مگر این‌ که به صورت حضوری و یا به صورت دادنامه یا رونوشت گواهی شده آن به‌ طرفین‌ یا وکیل آنان ابلاغ شده باشد. نحوه ابلاغ دادنامه و رونوشت آن برابر مقررات مربوط به ابلاغ دادخواست و سایر اوراق رسمی خواهد بود. تبصره - چنانچه رأی دادگاه غیابی بوده و محکوم‌ علیه مجهول‌ المکان باشد، مفاد رأی بوسیله آگهی در یکی از روزنامه‌ های کثیرالانتشار مرکز یا‌ محلی با هزینه‌ خواهان برای یکبار به محکوم‌ علیه ابلاغ خواهد شد. تاریخ انتشار آگهی، تاریخ ابلاغ رأی محسوب می‌ شود.

باب سوم - دادرسی نخستین › فصل یازدهم - رأی › مبحث سوم - حکم حضوری و غیابی

ماده ۳۰۳
حکم دادگاه حضوری است مگر این که خوانده یا وکیل یا قائم‌ مقام یا نماینده قانونی وی در هیچ‌ یک از جلسات دادگاه حاضر نشده و‌ به‌ طور کتبی نیز دفاع ننموده باشد و یا اخطاریه ابلاغ واقعی نشده باشد.
ماده ۳۰۴
در صورتی که خواندگان متعدد باشند و فقط بعضی از آنان در جلسه دادگاه حاضر شوند و یا لایحه دفاعیه تسلیم نمایند، دادگاه نسبت به‌ دعوا مطروحه علیه کلیه خواندگان رسیدگی کرده سپس مبادرت به صدور رأی می‌ نماید، رأی دادگاه نسبت به کسانی که در جلسات حاضر نشده و لایحه‌ دفاعیه نداده‌ اند و یا اخطاریه، ابلاغ واقعی نشده باشد غیابی محسوب است.

باب سوم - دادرسی نخستین › فصل یازدهم - رأی › مبحث چهارم - واخواهی

ماده ۳۰۵
محکوم علیه غایب حق دارد به حکم غیابی اعتراض نماید. این اعتراض واخواهی نامیده می‌ شود. دادخواست واخواهی در دادگاه‌ صادر کننده حکم غیابی قابل رسیدگی است. ‌ماده 306 - مهلت واخواهی از احکام غیابی برای کسانی که مقیم کشورند بیست روز و برای کسانی که خارج از کشور اقامت دارند دو ماه از تاریخ‌ ابلاغ واقعی خواهد بود مگر اینکه معترض به حکم ثابت نماید عدم اقدام به‌ واخواهی در این مهلت به‌ دلیل عذر موجه بوده است. در این‌ صورت باید‌ دلایل موجه بودن عذر خود را ضمن دادخواست واخواهی به دادگاه صادرکننده رأی اعلام نماید. اگر دادگاه ادعا را موجه تشخیص داد قرار قبول‌ دادخواست واخواهی را صادر و اجرای حکم نیز متوقف می‌ شود. جهات زیر عذر موجه محسوب می‌ گردد: 1 - مرضی که مانع از حرکت است. 2 - فوت یکی از والدین یا همسر یا اولاد. 3 - حوادث قهریه از قبیل سیل، زلزله و حریق که بر اثر آن تقدیم دادخواست واخواهی در مهلت مقرر ممکن نباشد. 4 - توقیف یا حبس بودن به نحوی که نتوان در مهلت مقرر دادخواست واخواهی تقدیم کرد. تبصره 1 - چنانچه ابلاغ واقعی به شخص محکوم علیه میسر نباشد و ابلاغ قانونی به‌ عمل آید، آن ابلاغ معتبر بوده و حکم غیابی پس از انقضاء‌ مهلت قانونی و قطعی شدن به‌ موقع اجراء گذارده خواهد شد. در صورتی که حکم ابلاغ واقعی نشده باشد و محکوم علیه مدعی عدم اطلاع از مفاد رأی باشد می‌ تواند دادخواست واخواهی به دادگاه صادرکننده حکم‌ غیابی تقدیم دارد. دادگاه بدواً خارج از نوبت در این مورد رسیدگی نموده قرار رد یا قبول دادخواست را صادر می‌ کند. قرار قبول دادخواست مانع اجرای‌ حکم خواهد بود. تبصره 2 - اجرای حکم غیابی منوط به معرفی ضامن معتبر یا اخذ تأمین متناسب از محکوم له خواهد بود. مگر اینکه دادنامه یا اجرائیه به‌ محکوم علیه غایب ابلاغ واقعی شده و نامبرده در مهلت مقرر از تاریخ ابلاغ دادنامه واخواهی نکرده باشد. تبصره 3 - تقدیم دادخواست خارج از مهلت یاد شده بدون عذر موجه قابل رسیدگی در مرحله تجدیدنظر برابر مقررات مربوط به آن مرحله‌ می‌ باشد.
صفحهٔ قبل فهرست صفحهٔ بعد