دادگاه بدوی خانواده

افزایش قیمت سکه و تعدیل اقساط مهریه؛ تحلیل رأی تقلیل اقساط

قاعدهٔ مستخرج

افزایش قیمت سکه پس از تعیین اقساط، مصداق «تغییر در نرخ تورم» در تبصره ۲ ماده ۱۱ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی است. وقتی همراه با دلایل تغییر وضعیت معیشت و درآمد زوج باشد، تقلیل اقساط مهریهٔ سابق‌التعیین را توجیه می‌کند.

ماجرا و رأی

زوج پیش‌تر به پرداخت مهریه به‌صورت اقساط منظم سکهٔ بهار آزادی محکوم شده بود. با افزایش شدید قیمت سکه و تغییر وضعیت درآمدی، دعوای تعدیل اقساط مطرح کرد.

استدلال دادگاه

دادگاه به هر دو معیار تبصره ۲ ماده ۱۱ استناد کرد:

  • تغییر نرخ تورم: افزایش قیمت سکه، بار واقعی هر قسط را نسبت به درآمد محکوم‌علیه سنگین‌تر کرده است.
  • تغییر وضعیت معیشت و درآمد: استشهادیه و پاسخ استعلامات این تغییر را نشان می‌داد.

دادگاه همچنین در نظر گرفت که زوجه دلیلی بر خلاف ادعا ارائه نکرده بود، و نظر قاضی مشاور را هم لحاظ کرد. نتیجه، کاهش محسوس فاصله و میزان اقساط بود. حق زوجه برای وصول کل مهریه از اموالی که از زوج معرفی کند، محفوظ ماند.

تحلیل

اهمیت رأی در این است که افزایش قیمت سکه را خود مصداق معیار تورم دانسته است. در برابر، دیدگاهی هست که این افزایش را جزء ذات تعهد عینی به سکه می‌داند و آن را به‌تنهایی دلیل تعدیل نمی‌شمارد. رأی با اتکا به اجتماع هر دو معیار، از این ایراد تا حدی عبور کرده است. با این حال تکیه بر استشهادیهٔ عادی، نقطهٔ قابل نقد آن است؛ مدارک عینی درآمد وزن اثباتی بیشتری دارند.

این رأی بدوی است و ممکن است در مرحلهٔ تجدیدنظر تغییر کند.

نکتهٔ عملی

  • برای دعوای تعدیل اقساط، تغییر قیمت سکه از زمان حکم قبلی تا امروز را مستند کنید.
  • تغییر درآمد را با مدارک عینی نشان دهید: فیش حقوقی، گردش حساب، استعلام‌ها.
  • تعدیل اقساط، حق زوجه برای توقیف اموال معرفی‌شده را از بین نمی‌برد.

پرسش‌های متداول

آیا گران شدن سکه به‌تنهایی دلیل کاهش اقساط مهریه است؟

در این رأی، دادگاه آن را مصداق تغییر نرخ تورم دانسته، ولی در کنار دلایل تغییر درآمد زوج به آن استناد کرده است.

بعد از تعدیل، زوجه می‌تواند کل مهریه را یکجا بگیرد؟

اگر اموالی از زوج معرفی کند، بله. در این رأی هم این حق محفوظ مانده است.

متن رأی

نام اصحاب دعوا و وکلا، نشانی‌ها، پلاک ثبتی، شماره چک و بیمه‌نامه، کلاسه و اجراییه از متن حذف و با «خواهان»، «خوانده» و … جایگزین شده است؛ باقی متن عیناً از دادنامه است.

در خصوص دعوی خواهان به طرفیت خوانده دائر بر خواسته صدور حکم بر تعدیل و تقلیل اقساط مهریه تعیینی موضوع دادنامه صادره از این شعبه به تاریخ ۱۳۹۲/۰۲/۱۰ و به شرح ستون خواسته و متن دادخواست تقدیمی، بدین توضیح که خواهان طی دادنامه فوق محکوم به پرداخت مهریه به صورت هر چهار ماه یک عدد سکه تمام بهار آزادی طلا در حق خوانده شده است و خواهان طی دادخواست کنونی تقاضای تقلیل اقساط سابق‌التعیین را نموده‌اند، علی‌هذا دادگاه با عنایت به جمیع اوراق و محتویات پرونده و با این استدلال که اولاً با توجه به دادخواست تقدیمی، خواسته خواهان تقلیل میزان اقساط سابق‌التعیین از طریق کاهش میزان می‌باشد؛ ثانیاً و مستفاد از تبصره ۲ ماده ۱۱ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مصوب ۱۳۹۴، تعدیل اقساط فرع بر ۱- تغییر در نرخ تورم یا ۲- تغییر در وضعیت معیشت و درآمد محکوم‌علیه می‌باشد؛ ثالثاً و مضافاً استشهادیه عادی پیوست دادخواست و پاسخ سایر استعلامات انجام‌شده از مراجع مختلف دلالت بر عسر و حرج خواهان در پرداخت اقساط پیش‌گفته است؛ رابعاً خوانده دعوی دلیلی در خصوص عدم اجابت خواسته خواهان را به این دادگاه ارائه ننموده‌اند؛ و خامساً قیمت سکه افزایش داشته است؛ لذا دادگاه با توجه به مراتب و نظریه قاضی محترم مشاور، دعوی مطروحه را وارد و ثابت تشخیص و با استناد به مواد ۱ و ۱۱ از قانون پیش‌گفته، ماده ۴ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱/۱۲/۰۱ و مؤید به دستورالعمل ریاست محترم قوه قضاییه به شماره ۱۰۰/۶۹۸۵۵/۹۰۰۰ تاریخ ۱۳۹۸/۰۶/۰۶، حکم بر تقلیل میزان اقساط از هر چهار ماه یک عدد سکه تمام بهار آزادی طلا به هر یک سال یک عدد سکه تمام بهار آزادی طلا پس از قطعیت دادنامه جاری و سررسید قسط اخیر دادنامه سابق تا استهلاک کامل آن صادر و اعلام می‌نماید که خواهان در حق خوانده پرداخت نماید. بدیهی است در صورتی که خوانده اموالی از خواهان معرفی نماید، می‌تواند کل مهریه را از محل آن استیفاء نماید. رأی صادره حضوری محسوب و ظرف مدت بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظر در محاکم محترم تجدیدنظر استان تهران می‌باشد.

این تحلیل صرفاً برای اطلاع‌رسانی حقوقی منتشر شده و جایگزین مشاورهٔ اختصاصی نیست؛ رأی قضایی در هر پرونده وابسته به وقایع و ادلهٔ همان پرونده است و جز آرای وحدت رویه، برای دادگاه‌های دیگر الزام‌آور نیست. مشخصات هویتی اصحاب دعوا، وکلا و قضات حذف شده است. › بازگشت به فهرست تحلیل دادنامه